اشاره

آنچه پیش رو دارید خلاصه ای ار مباحثی است که تحت عنوان (عاشوراشناسی) توسط اینجانب در کارگاه آموزشی مداحان اهل بیت علیهم السلام - که به همت اداره تبلیغات اسلامی شهرستان فسا در اردیبهشت و خرداد 1393 در حرم مطهر شاهزاده قاسم(ع) فسا برگزار  و نیز در مجالس عزاداری دهه دوم محرم امسال که به همت انجمن حافظ در حسینیه امام صادق علیه السلام برپا گردید- ارائه شده است.

شناخت؛ تجلی انسانیت:

          از دیدگاه قرآن کریم؛ "عقل " مهم ترین فصل تمایز انسان با تمام موجودات به ویژه حیوانات است:

و لقد ذرأنا لجهنم کثیراً من الجنٍ والانسٍ لهم قلوبٌ لا یفقهون بها و لهم أعینٌ لا یبصرون بها و لهم آذانٌ لا یسمعون بها اولئک کالانعام بل هم اضل اولئک هم الغافلون

 (جهنم را برای گروه زیادی از جن و انس آفریدیم؛آنها که قلب دارند ولی نمی فهمند چشم دارند ولی نمی بینند،گوش دارند ولی نمی شوند.آنها مانند چهارپایان بلکه از آنها نیز گمراه ترند.آنها غافلانند* اعراف 179)

تعقل از واژه های کلیدی قرآن است که مشتقات آن بیش از 700 بار در قرآن ذکر شده اند.ذکر ؛ فکر ، فقه (فهم عمیق) ، شعور ، بصیرت و درایت از مهم ترین افعال قلب محسوب می شوند(ر.ک: تفسیر پیام قرآن،آیة الله مکارم ؛ ج1 ؛ صص 148- 150).

          قرآن مجید بشر را به تفکر و تعقل بیشتر در تمام مسائل دعوت کرده و عقل و خرد در به عنوان یکی از منابع اصیل معرفت معرفی شده است." اولوالالباب" در قرآن جایگاه ویژهای دارند؛ آنها خرد ورزانی هستند که مبنای ارتباط و مناجاتشان با خدا؛ "تفکر و تدبر در آفرینش و شناخت آیات الهی در هستی" است:

ان فی خلق السوات والارض واختلاف الیل والنهار لآیات لاولی الالباب الذین یذکرون الله قیاما و قعودا وعلی جنوبهم و یتفکرون فی خلق السموات و الارض ربنا ما خلقت هذا باطلا سبحانک فقنا عذاب النار...(آل عمران 190 و 191)

آمدن دو واژه "تذکر" و " تفکر" که نتیجه آن "شناخت" می باشد در این آیه و سایر آیات قرآن و ارتباط ژرف ذکر و فکر در کلام وحی باعث شده که برخی از مفسران، "ذکر" را در این گونه آیات به "فکر" تفسیر کرده اند(ر.ک: تفسیر مجمع البیان؛ طبرسی؛ ج 10 ؛ ص298).

معرفت و شناخت در حقیقت عرصه ظهور و تجلی انسانیت در وجود انسان است.